Bütün harita iki gezegene iner
Bir horary haritasında on gök cismi, on iki ev ve onlarca açı vardır. Ama cevap neredeyse her zaman yalnızca iki gezegenin birbirine ne yaptığına bakılarak okunur. Bu iki gezegene gösterici (significator) denir.
Mantık şu: soru her zaman iki taraflıdır. Biri soruyu soran kişi, diğeri sorulan şey. “İşe alınacak mıyım?” sorusunda taraflar siz ve o iştir. “Geri dönecek mi?” sorusunda siz ve o kişidir. Harita bu iki tarafı birer gezegene bağlar, sonra o iki gezegenin birbirine yaklaşıp yaklaşmadığına bakar.
Birinci gösterici: soruyu soran (querent)
Soruyu soran kişi her zaman haritanın 1. evidir. 1. evin başladığı burca yükselen denir ve o burcun yöneticisi, soruyu soranın göstericisidir.
Yani tek yapılması gereken yükselen burcu bulup yöneticisine bakmaktır. Yükselen Terazi ise gösterici Venüs'tür. Yükselen Koç ise Mars'tır.
Klasik yönetici tablosu
Horary geleneksel yedi gezegeni kullanır; Uranüs, Neptün ve Plüton bir burcu yönetmez. Bu yüzden her gezegen (Güneş ve Ay dışında) iki burca bakar:
- Koç ve Akrep
- Mars
- Boğa ve Terazi
- Venüs
- İkizler ve Başak
- Merkür
- Yengeç
- Ay
- Aslan
- Güneş
- Yay ve Balık
- Jüpiter
- Oğlak ve Kova
- Satürn
İkinci gösterici: sorulan şey (quesited)
Sorunun konusu hangi eve aitse, o evin başladığı burcun yöneticisi ikinci göstericidir. Önce konunun evi bulunur, sonra aynı işlem tekrarlanır.
- İş, kariyer, patron
- 10. ev
- İlişki, evlilik, ortaklık, rakip
- 7. ev
- Para, kazanç, taşınır mal
- 2. ev
- Ev, aile, toprak, kökler
- 4. ev
- Çocuk, aşk, yaratıcılık
- 5. ev
- Sağlık, iş yeri, gündelik düzen
- 6. ev
- Yolculuk, eğitim, yabancı ülke, hukuk
- 9. ev
- Arkadaşlar, umutlar, topluluk
- 11. ev
Üçüncü gösterici: Ay
Ay, her horary haritasında ikinci bir querent göstericisi sayılır. Bunun iki sebebi var.
Birincisi hız. Ay günde 13 derece yol alır; diğer bütün cisimler ona göre neredeyse durur. Bu yüzden Ay, olayların akışını okuyan cisimdir — sırada ne olduğunu, işin nasıl kapanacağını anlatır.
İkincisi yedek olması. Asıl gösterici işe yaramazsa — çakışmışsa, yanmışsa, hiç açı yapmıyorsa — cevap Ay üzerinden aranır. Ay'ın bir sonraki açısı, çoğu haritada sonucun özetidir.
Türetilmiş evler: “annemin arabası nerede?”
Soru her zaman doğrudan sizinle ilgili olmaz. Başkasının bir şeyi sorulduğunda harita “döndürülür” (turned chart).
Yöntem basit: önce o kişinin evi bulunur, sonra o ev yeni 1. ev sayılır ve sayım oradan devam eder.
- Annemin arabası
- Anne 4. evdir. Arabası, taşınır malıdır — yani 4. evden itibaren 2. ev. 4'ten saymaya başlayıp iki ilerleyin: 5. ev.
- Kardeşimin işi
- Kardeş 3. evdir. İşi 10. evidir. 3'ten itibaren 10. ev: 12. ev.
- Ortağımın parası
- Ortak 7. evdir. Parası 2. evidir. 7'den itibaren 2. ev: 8. ev — 8. evin klasik adının “başkasının parası” olmasının sebebi tam olarak budur.
Türetme, horary'yi doğum haritasından ayıran en pratik araçlardan biridir. Soruyu soranın kendi hayatıyla ilgisi olmayan bir konuda bile harita kimin kim olduğunu söyleyebilir.
Doğal göstericiler
Ev yöneticilerinin yanında, bazı gezegenler konuların doğal temsilcisi sayılır. Bunlar ev sistemine bağlı değildir — hangi harita olursa olsun aynıdır.
Kim neyi temsil eder
- ◆Güneş — baba, otorite, yönetici, sağlık
- ◆Ay — anne, halk, gündelik yaşam, değişim
- ◆Merkür — haber, sözleşme, yazı, kısa yolculuk
- ◆Venüs — aşk, kadın, güzellik, uzlaşma
- ◆Mars — çatışma, cerrahi, ateş, rakip
- ◆Jüpiter — hukuk, din, bolluk, yabancı
- ◆Satürn — gecikme, yaşlılık, toprak, kısıt
- ◆Kuzey Düğüm — büyüme, artış (gösterici değil, nitelik)
Doğal gösterici, ev yöneticisinin yerine geçmez — onun yanında tanıklık eder. Ev yöneticisi Mars ve doğal gösterici de Mars çıkıyorsa tanıklık güçlenir. Çelişiyorlarsa ev yöneticisi önce gelir.
Göstericiler bulununca ne yapılır?
Sırayla üç soru sorulur:
1. Birbirlerine açı yapıyorlar mı?
Yaklaşan (applying) bir açı varsa bağ kurulacak demektir; ayrılan (separating) bir açı varsa pencere kapanmıştır; hiç açı yoksa taraflar birbirini görmüyordur.
2. Güçlü mü, zayıf mı?
Gösterici kendi burcundaysa ya da yüceldiği burçtaysa güçlüdür — taraf kararlıdır, kaynakları vardır. Sürgün ya da düşüşteyse zayıftır: niyeti olsa bile yapamayabilir. Yanık (Güneş'e 8 dereceden yakın) ya da retrogradsa geri çekiliyordur.
3. Araya giren var mı?
Üçüncü bir gezegen ikisi arasında ışığı aktarıyorsa (translation of light), doğrudan açı olmasa bile olay bir aracıyla gerçekleşir. Tersine, açı tamamlanmadan araya bir gezegen girerse (prohibition) ya da gösterici retrograda dönerse (refranation), kurulmak üzere olan bağ bozulur.
Astrum göstericileri nasıl buluyor?
Yükselen derecesi ve ev başları, sorunun sorulduğu an için Swiss Ephemeris ile Regiomontanus ev sistemi kullanılarak hesaplanır — klasik horary geleneğinin ev sistemi budur.
Sorunun hangi eve ait olduğunu bulmak ise astronomik değil dilsel bir iştir ve üç katmanlı bir eleme ile çözülür: önce anahtar kelime tablosu, sonra aynı sorunun daha önce çözülmüş kaydı, sonra yalnızca cümleye bakan bir sınıflandırıcı. Hiçbiri yerleştiremezse soru sahibine on iki konu seçeneği gösterilir — çünkü tahmin edilen bir ev, sorulmayan bir soruya verilen cevaptır.
Ev bulunduktan sonra iki gösterici, aralarındaki kritik açı ve karşı tanıklıklar deterministik bir kural motoruyla değerlendirilir. Yapay zekânın görevi kararı vermek değil, verilmiş kararı anlatmaktır.