Horary'nin terimleri büyük ölçüde Latince ve Arapça kökenlidir ve Türkçeye çoğu zaman hiç çevrilmeden geçmiştir. Bu sözlük, bir horary yorumunda karşınıza çıkabilecek terimleri — sadece ne demek olduklarıyla değil, bir haritada ne anlattıklarıyla birlikte toplar.
Temel kavramlar
- Querent
- Soruyu soran kişi. Haritanın 1. evi ve o evin yöneticisi onu temsil eder.
- Quesited
- Sorulan şey ya da kişi. Konunun ait olduğu ev ve o evin yöneticisi onu temsil eder.
- Gösterici (significator)
- Bir tarafı temsil eden gezegen. Her horary haritasında en az iki gösterici vardır; Ay daima üçüncüsüdür.
- Radikal harita (radical)
- Soruyu gerçekten temsil eden, okunmaya elverişli harita. Yargı öncesi kurallar bir haritanın radikal olup olmadığını sınar.
- Yükselen (ascendant)
- Sorunun sorulduğu anda doğu ufkunda yükselen burç ve derece. 1. evin başlangıcıdır ve haritanın bütün ev yapısını belirler.
- Ev başı (cusp)
- Bir evin başladığı derece. Ev başındaki burcun yöneticisi, o evin yöneticisidir.
Açılar ve hareket
- Kavuşum (conjunction, 0°)
- İki gezegen aynı derecede. Birleşme, iç içe geçme. Yararlı bir gezegenle güç verir, zararlı bir gezegenle bozar.
- Altıgen (sextile, 60°)
- Uyumlu ama çaba isteyen açı. Fırsat vardır; kullanılması gerekir.
- Kare (square, 90°)
- Sürtünmeli açı. Olay olur ama bedeli vardır — engel, gerilim, zorlanma.
- Üçgen (trine, 120°)
- En kolay açı. Olay kendiliğinden akar. Horary'de en güçlü olumlu tanıklıklardan biri.
- Karşıtlık (opposition, 180°)
- Karşı karşıya gelme. Olay gerçekleşir ama bir çatışmayla, bir ayrılıkla ya da pişmanlıkla.
- Orb
- Bir açının tam olmadan da sayıldığı derece toleransı. Klasik horary orb'u gezegene göre verir (moiety), açıya göre değil.
- Yaklaşan açı (applying)
- Hızlı gezegen yavaş olana doğru gidiyor, açı henüz tamamlanmamış. Klasik yorum: olay gelecekte gerçekleşecek. Horary'de olumlu cevabın temel koşulu budur.
- Ayrılan açı (separating)
- Açı çoktan tamamlanmış, gezegenler uzaklaşıyor. Olay geçmişte kalmıştır ya da penceresi kapanmıştır.
- Perfeksiyon (perfection)
- Açının tam olarak kurulduğu an. Zamanlama hesabı, perfeksiyona kalan derece farkından çıkarılır.
- Retrograd
- Gezegenin gökyüzünde geri gidiyor görünmesi. Geri çekilme, fikir değiştirme, gecikme — ve kayıp şeyler söz konusuysa, geri dönüş.
- Durağan (station)
- Gezegenin yön değiştirmeden önce durur göründüğü an. Klasik yorumda en zayıf ve en kararsız konumdur.
Esansiyel onurlar — göstericinin gücü
Bir gezegenin bulunduğu burç, onun ne kadar rahat davranabildiğini anlatır. Klasik astroloji bunu beş kademeli bir sistemle ölçer.
- Ev sahipliği (domicile / rulership)
- Gezegen kendi burcunda. En güçlü konum: kendi evinde, kaynakları elinde, istediğini yapabilir.
- Yücelme (exaltation)
- Gezegenin onurlandırıldığı burç. Güçlüdür ama biraz abartılı — misafir olarak baş köşeye oturtulmuş gibi.
- Üçlü yöneticiliği (triplicity)
- Element bazlı, daha zayıf bir onur. Gezegen rahattır ama belirleyici değildir.
- Sınır (term / bound)
- Burcun içindeki dereceye dayalı ince bir onur. Küçük ama tanıklık olarak sayılır.
- Yüz (face / decan)
- En zayıf onur. Klasik tabirle 'kendi evinin kapısında durmak' — düşmemiş, ama güçlü de değil.
- Sürgün (detriment)
- Gezegen, yönettiği burcun karşısında. Yabancı bir yerdedir: isteksiz, huzursuz, işlevsiz.
- Düşüş (fall)
- Gezegen, yüceldiği burcun karşısında. Sürgünden de zayıf sayılır — itibarsız, güvensiz, kırılgan.
- Peregrine
- Gezegen hiçbir onura sahip değil. Ne güçlü ne zayıf: yönsüz, sahipsiz, savrulmuş. Horary'de kararsızlık anlatır; kayıp eşya sorularında hırsızın göstericisi klasik olarak peregrine aranır.
Güneş'e yakınlık
- Yanıklık (combustion)
- Gezegen Güneş'e 8 dereceden yakın. Klasik yorumda görmez, duyulmaz, işlev göremez: gücü elinden alınmıştır. Horary'nin en ağır olumsuz tanıklıklarından biri.
- Işınlar altında (under the beams)
- Güneş'e 17 dereceden yakın ama 8 dereceden uzak. Zayıflatır ama yanıklık kadar değil — gölgede kalmak gibi.
- Cazimi
- Gezegen Güneş'in tam merkezinde, 17 dakikadan yakın. Yanıklığın tam tersi: klasik gelenekte en güçlü konumlardan biri sayılır — 'kralın tahtında oturmak'. Nadirdir ve bulunduğunda dikkate değer.
Göstericiler arasındaki özel teknikler
- Işığın aktarımı (translation of light)
- Üçüncü ve hızlı bir gezegen — çoğu zaman Ay — önce bir göstericiden ayrılıp diğerine yaklaşır ve ikisi arasında köprü kurar. Pratikte: olay bir aracıyla gerçekleşir. Araya giren bir kişi, bir tesadüf, bir haber.
- Işığın toplanması (collection of light)
- Her iki gösterici de daha yavaş üçüncü bir gezegene yaklaşır; o gezegen ikisini bir araya toplar. Genellikle otorite konumundaki bir üçüncü taraf: bir yönetici, bir hâkim, bir aile büyüğü.
- Engelleme (prohibition)
- İki gösterici arasındaki açı tamamlanmadan araya başka bir gezegen girer ve bağı keser. Dışarıdan gelen bir engel.
- Vazgeçme (refranation)
- Açı tamamlanmak üzereyken göstericilerden biri retrograda döner ve geri çekilir. İçeriden gelen bir cayma: son anda vazgeçilen karar, iptal olan sözleşme.
- Boşa çıkarma (frustration)
- Bir gösterici diğerine yaklaşırken, üçüncü bir gezegen hedefe önce ulaşır ve işi bozar. Engellemenin akrabası; farkı, bozanın hedefe ilk varan olmasıdır.
- Kuşatma (besiegement)
- Bir gezegen, iki zararlı gezegenin (Mars ve Satürn) arasında sıkışır. Her yönden baskı: çıkış yok, manevra alanı yok.
- Kabul (reception)
- Bir gezegen, diğerinin bulunduğu burcun yöneticisiyse onu 'kabul ediyor' demektir. Ev sahibi misafirini ağırlar: sert bir açı bile kabul varsa yumuşar.
- Karşılıklı kabul (mutual reception)
- İki gezegen birbirinin burcunda. Klasik yorumda çok güçlü bir olumlu tanıklık: iki taraf birbirinin yerine geçebilir, birbirini destekler. Kötü yerleşmiş göstericileri bile kurtarabilir.
Ev ve harita terimleri
- Regiomontanus
- Klasik horary'nin standart ev sistemi. 15. yüzyıl astronomu Johannes Müller'den (Regiomontanus) alır adını. Lilly bu sistemi kullanmıştır; Astrum da kullanır.
- Köşe evler (angular): 1, 4, 7, 10
- Haritanın en güçlü evleri. Buradaki gezegen etkilidir ve olaylar hızlı gelişir. Zamanlamada ay birimini işaret eder.
- Takip eden evler (succedent): 2, 5, 8, 11
- Orta güçte. Olay gerçekleşir ama zaman ister. Zamanlamada hafta birimi.
- Düşen evler (cadent): 3, 6, 9, 12
- En zayıf evler. Buradaki gezegenin etkisi dağınıktır. Zamanlamada gün birimi.
- Türetilmiş ev (derived house)
- Başkasının bir şeyi sorulduğunda harita 'döndürülür': o kişinin evi yeni 1. ev sayılır ve sayım oradan devam eder. Annenin arabası, 4. evden 2. ev — yani 5. ev.
- Ay boşlukta (void of course)
- Ay, burcundan çıkmadan önce hiçbir gezegenle büyük açı tamamlamayacak. Klasik yorum: bu konuda hiçbir şey hareket etmiyor.
- Via Combusta
- 'Yanık yol'. 15° Terazi ile 15° Akrep arası. Ay buradayken sorulan sorunun cevabı klasik olarak güvenilmez sayılır: duygusal savrulma bölgesi.
- Ay düğümleri (nodes)
- Ay'ın yörüngesinin ekliptiği kestiği iki nokta. Kuzey Düğüm artırır, Güney Düğüm azaltır. Gösterici değildirler; bulundukları yere nitelik katarlar.
- Antiscia
- Bir gezegenin gündönümü eksenine göre yansıması. Gizli bağlantılar: haritada açı görünmezken antiscia üzerinden bir ilişki bulunabilir. İleri düzey bir teknik.
Not: Bu terimlerin çoğu, Astrum'un ürettiği yorumların içinde de geçer — ama hiçbir zaman tek başına bırakılmaz. Bir yorum “gösterici peregrine” diyorsa, hemen ardından bunun o soru için ne anlama geldiğini de söyler. Terimi açıklamadan kullanmak, okuyucuyu bilgilendirmez; etkiler.